Những bài văn hay lớp 8

Soạn bài: Tức nước vỡ bờ – Ngữ văn 8 Tập 1

Soạn bài: – Ngữ văn 8 Tập 1

Hướng dẫn

I. Tác giả, tác phẩm

1. Tác giả (các em tham khảo phần tác giả trong SGK Ngữ văn 8 Tập 1).

2. Tác phẩm

* Xuất xứ: Văn bản Tức nước vỡ bờ được trích từ chương XVIII của tác phẩm của Ngô Tất Tố.

* Tóm tắt

Đoạn trích Tức nước vỡ bờ kể về đã rứt ruột bán đứa con gái, bán cả đàn chó mới đẻ mà vẫn chưa đủ tiền nộp sưu thuế. Anh Dậu đang ốm cũng bị bọn tay sai lôi ra đình đánh đập, sống dở chết dở. Bà hàng xóm cho bát gạo, vừa nấu xong nồi cháo thì bị tên cai lệ và người nhà lí trưởng ập đến đòi sưu. Mặc chị hết lời van xin, tên cai lệ vẫn nhất quyết đòi bắt anh Dậu. xông vào đỡ tay, bị cai lệ đánh và chị đã túm cổ đẩy tên này ngã chổng quèo. Người nhà lí trưởng định sấn sổ giơ gậy đánh thì bị túm tóc, lẳng cho một cái ngã nhào ra thềm.

* Bố cục:

Đoạn trích Tức nước vỡ bờ được chia làm 2 đoạn:

  • Đoạn 1: từ đầu => “ăn có ngon miệng không”: Cảnh chị Dậu chăm sóc chồng.
  • Đoạn 2: còn lại: Cảnh chị Dậu phản kháng chống lại tên cai lệ và người nhà lí trưởng.
Xem thêm:  Soạn bài những nạn nhân chất độc màu da cam.

II. Hướng dẫn soạn bài

Câu 1:

Khi bọn tay sai xông vào nhà chị Dậu, tình thế của gia đình chị rất thảm thương:

  • Anh Dậu thì vừa mới tỉnh sau một trận bị đánh thập tử nhất sinh.
  • Được bà lão hàng xóm tốt bụng cho bát gạo nấu cháo, chị Dậu rón rén bưng bát cháo lên cho chồng và ngồi xem chồng ăn có ngon không.
  • Anh Dậu chỉ vừa “run rẩy cất bát cháo kề vào đến miệng”

Câu 2:

Phân tích nhân vật cai lệ.

Cai lệ là cai cầm đầu đám lính ở huyện đường, tay sai chuyên đáng người là “nghề” của hắn.

Cảnh cai lệ xông vào nhà chị Dậu:

  • Gõ đầu roi xuống đất, quát bằng giọng khàn khàn.
  • Là một tên tay sai chuyên nghiệp, chuyên đi đánh trói, bắt người.
  • Xưng hô xấc xược, đểu cáng “ông – thằng”, “ông – mày”.
  • Trợn ngược mắt quát, giọng hầm hè, đùng đùng giật phắt thừng, bịch luôn vào ngực chị Dậu, tát vào mặt chị đánh cái bốp.

=> Một con người độc ác, hống hách, xấc xược, chỉ là một tên tay sai vô danh nhưng lại bạo tàn, dám làm những việc bất nhân, nhân danh “nhà nước”, “phép nước”. Đây cũng chính là hình ảnh chân thực nhất về tầng lớp thống trị bấy giờ: độc ác, hung hãn, không có tính người.

Câu 3:

Diễn biến tâm lý nhân vật chị Dậu trong đoạn trích:

Xem thêm:  Soạn bài Tôi đi học của Thanh Tịnh

* Ban đầu: nhẫn nhục, chịu đựng, chỉ nói lí:

  • Gọi ông, xưng cháu, lời nói thì nhún nhường, van xin “cháu van ông…”
  • Hành động: run run, chạy đến đỡ tay cai lệ,…

* Đến khi không chịu được nữa thì chị Dậu vùng dậy phản kháng:

  • Xưng hô ông – tôi, sau đó là bà – mày, lời nói cũng đầy thách thức, quyết liệt.
  • Hành động mạnh mẽ, khỏe khoắn “túm cổ cai lệ, ấn dúi ra cửa”…

=> Sự phản kháng, trỗi dậy của chị Dậu là do phẫn nộ, uất ức đến căm phẫn. Hành động của chị là tự phát nhưng rất bản lĩnh, cương quyết, phù hợp với diễn biến tâm lí.

=> chị Dậu là người phụ nữ yêu chồng, thương con, tảo tần nhưng cũng đầy mạnh mẽ và bản lĩnh.

Câu 4:

Nhan đề Tức nước vỡ bờ phản ánh quy luật: có áp bức sẽ có đấu tranh.

Theo em, xét về toàn bộ nội dung của tác phẩm thì Tức nước vỡ bờ là nhan đề hợp lý, phù hợp với diễn biến câu chuyện. Bởi nhan đề này có nghĩa là khi con người bị áp bức, bóc lột thì sẽ có sự phản kháng mạnh mẽ. Sức mạnh đó bắt nguồn từ chính ý thức nhân phẩm và gia đình.

Câu 5:

Nhận xét của nhà nghiên cứu phê bình Vũ Ngọc Phan: “Cái đoạn chị Dậu đánh nhau với tên cai lệ là một đoạn tuyệt khéo”. Bởi vì:

  • Thể hiện rõ nét, sinh động tính cách của các nhân vật
  • Tạo tình huống truyện khéo léo. Đặc biệt, ngòi bút miêu tả ngoại hình, hành động, ngôn ngữ linh hoạt, sống động.
  • Ngôn ngữ kể chuyện và ngôn ngữ đối thoại bộc lộ được sâu sắc tính cách nhân vật, phản ứng những nét diễn biến tâm lý phức tạp
Xem thêm:  Cảm nhận của em về đoạn trích Hai cây phong trong truyện Người thầy đầu tiên của Ai-ma-tốp

=> Đoạn “tuyệt khéo” trong văn bản này thể hiện việc tác giả xây dựng các tuyến nhân vật đối lập, đặc biệt làm hiện hữu nông dân mạnh mẽ, bản lĩnh, dám đương đầu với bè lũ hung tàn đòi quyền sống trong xã hội đầy rẫy những áp bức, bất công.

Câu 6:

cho rằng, với tác phẩm Tắt đèn, Ngô Tất Tố đã “xui người nông dân nổi loạn” Theo em, nhận định này là đúng, bởi vì sống trong một xã hội tàn bạo, vô lí, tàn nhẫn đến cực độ mà sức mạnh đấu tranh của người nông dân đang tiềm tàng thì tại sao họ không thể “nổi loạn” để đòi lại công bằng?

Có thể nói, Ngô Tất Tố đã nhận ra rằng, người nông dân trong xã hội phong kiến đó, chỉ bằng bạo lực, đấu tranh mới giải quyết được sự đàn áp, gông cùm của chế độ nửa phong kiến thực dân.

Theo Vanmaubathu.com