Những bài văn hay lớp 11

[Văn mẫu bất hủ] Phân tích bài thơ Câu cá mùa thu của Nguyễn Khuyến

vanmaubathu img - [Văn mẫu bất hủ] Phân tích bài thơ Câu cá mùa thu của Nguyễn Khuyến

[Văn mẫu bất hủ] Phân tích bài thơ Câu cá mùa thu của Nguyễn Khuyến

Dàn ý chi tiết

1. Mở bài.

  • Cảnh thu đi vào trang thơ của người nghệ sĩ vừa mang đậm chất cảnh, vừa đẹp tình.
  • Trong kho tàng văn thơ Việt Nam, khi nhắc đến mùa thu, ta không thể không nhắc đến chùm thơ thu của Nguyễn Khuyến, tiêu biểu nhất là thu điếu.

2. Thân bài.

2.1. Sự gắn bó hài hòa với cảnh sắc quê hương:

“Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,

Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo”.

  • Điểm nhìn được đón nhận từ gần đến cao xa, từ cao xa trở về gần.
  • Từ điểm nhìn ấy như mở ra nhiều hướng miêu tả và cảm nhận mùa thu khác nhau.

2.2. Rồi mùa thu tiếp tục hiện lên:

“Sóng biếc theo làn hơi gợn tí,

Lá vàng trước gió khẽ đưa vèo”.

  • Sóng biếc thì gợn tí, xa hơn là hình ảnh lá vàng ”khẽ đưa vèo” trong gió, cao hơn là khoảng không gian với bầu trời xanh ngắt.
  • Một bức tranh có sự hài hòa với màu sắc thanh nhã, dân dã mang đậm hồn quê.

2.3. Hình ảnh tầng mây ”lơ lửng” gợi ra hình ảnh làn gió thu nhẹ nhàng thổi khẽ làm mây không bay mà chỉ lơ lửng:

“Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt”.

Với hình ảnh:

“Ngõ trúc quanh co khách vắng teo”.

  • Không có một bóng người qua lại gợi nên một không gian thu yên tĩnh đến êm ả.

2.4. Tình thu thể hiện qua câu thơ cuối đã được tác giả khéo léo lồng vào bút pháp cổ điển ”lấy động tả tĩnh”: 

“Tựa gối ôm cần lâu chẳng được,

Cá đâu đớp động dưới chân bèo”.

  • Chính ở đây hình ảnh con người trực tiếp xuất hiện, với tâm thế nhàn nhã, thoát khỏi vòng danh lợi, tư thế thu mình để lánh đời.
Xem thêm:  Cảm nghĩ về nhân vật anh thanh niên trong tác phẩm Lặng lẽ Sa Pa

3. Kết bài.

  • Chính nỗi u hoài của tác giả đã truyền một nguồn lực mãnh liệt trong tâm hồn mỗi người đọc.
  • Khẳng định giá trị của tác phẩm trong nền văn học.

phan tich bai tho cau ca mua thu - [Văn mẫu bất hủ] Phân tích bài thơ Câu cá mùa thu của Nguyễn Khuyến

Phân tích bài thơ Câu cá mùa thu

Bài văn tham khảo

Mùa thu – một vẻ đẹp dịu dàng, êm ả làm thanh mát tâm hồn con người, khắc khoải một nỗi niềm tha thiết. Cảnh thu đi vào trang thơ của người nghệ sĩ vừa mang đậm chất cảnh, vừa đẹp tình. Trong kho tàng văn thơ Việt Nam, khi nhắc đến mùa thu, ta không thể không nhắc đến chùm thơ thu của Nguyễn Khuyến. Xuân Diệu đã có những lời đánh giá về chùm thơ thu của tác giả: ”Nguyễn Khuyến nổi tiếng trong văn học là thơ Nôm. Nức danh nhất là chùm thơ thu. Thu điếu điển hình hơn cả cho mùa thu của làng cảnh Việt Nam.

Một tâm hồn thơ đầy nhạy cảm và cũng thật tinh tế, một bầu không khí nói mấy cũng không vơi, nhìn vào đâu cũng thấy thơ, cũng có thể bắt vào thơ như Nguyễn Khuyến. Chỉ bằng một vài đường nét, người đọc như thấu hiểu được cái tình của thi nhân, sự gắn bó hài hòa với cảnh sắc quê hương:

“Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,

Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo”.

Điểm nhìn được đón nhận từ gần đến cao xa, từ cao xa trở về gần. Từ điểm nhìn ấy như mở ra nhiều hướng miêu tả và cảm nhận mùa thu khác nhau. Từ láy ”lạnh lẽo” đặc tả khí lạnh của nước mùa thu, cái lạnh dường như thấm vào da thịt con người. Nước thu thì trong veo, thi nhân dùng tính từ để thể hiện độ trong của nước, tuyệt đối hóa sự trong sạch và tĩnh lặng của mặt nước ao. Cách gieo vần ”eo” đầy độc đáo và ấn tượng, không gian thật eo hẹp. Trung tâm của bức tranh thu ấy chính là chiếc thuyền câu ”bé tẻo teo”. Từ chính chiếc thuyền ấy mà ánh mắt của thi nhân bao quát ra xung quanh và cảm nhận mặt nước ao thu lạnh lẽo và trong veo đến hết độ. Rồi mùa thu tiếp tục hiện lên:

Xem thêm:  Hướng dẫn soạn văn Hầu trời – Chương trình Ngữ văn lớp 11

“Sóng biếc theo làn hơi gợn tí,

Lá vàng trước gió khẽ đưa vèo”.

Sóng biếc thì gợn tí, xa hơn là hình ảnh lá vàng ”khẽ đưa vèo” trong gió, cao hơn là khoảng không gian với bầu trời xanh ngắt. Một bức tranh có sự hài hòa với màu sắc thanh nhã, dân dã mang đậm hồn quê. Nguyễn Khuyến đã mở lòng để đón nhận cái thần thái rất riêng của mùa thu như thế. Với bút pháp ”vẽ mây nảy trăng”, tả sóng nước gợn tí, lá vàng khẽ đưa vèo chính là nhà thơ đang họa nên gió. Âm thanh ấy không làm cho cảnh thu thêm náo nhiệt, sinh động mà làm cho bức tranh trở nên u buồn, có nét thanh sơ hơn.

Không gian bức tranh thu với điểm tô màu ”xanh ngắt” như sợi chỉ xuyên suốt, kết nối chùm thơ thu ba bài của thi nhân, bởi vậy đã trở thành gam màu đặc trưng cho hồn thơ thu của Nguyễn Khuyến:

“Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao

(Thu vịnh)

“Da trời ai nhuộm mà xanh ngắt”.

(Thu ẩm)

“Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt”.

(Thu điếu)

Hình ảnh tầng mây ”lơ lửng” gợi ra hình ảnh làn gió thu nhẹ nhàng thổi khẽ làm mây không bay mà chỉ lơ lửng, hững hờ trên bầu trời xanh kia. Trời xanh ngắt là khoảng trời xanh đậm không một gợn mây, vừa gợi ra độ sâu rộng của không gian, cũng là cái nhìn vời vợi và tâm trạng nhiều uẩn ức, tâm hồn đầy trăn trở của thi nhân. Với hình ảnh:

“Ngõ trúc quanh co khách vắng teo”.

Không có một bóng người qua lại gợi nên một không gian thu yên tĩnh đến êm ả. Câu thơ cuối đã được tác giả khéo léo lồng vào bút pháp cổ điển ”lấy động tả tĩnh”:

“Tựa gối ôm cần lâu chẳng được,

Cá đâu đớp động dưới chân bèo”.

Chính ở đây hình ảnh con người trực tiếp xuất hiện, với tâm thế nhàn nhã, thoát khỏi vòng danh lợi, tư thế thu mình để lánh đời. Hình ảnh thi nhân trong vai một ngư ông đối diện với thiên nhiên mà như đang trầm ngâm, suy tư.  Cũng phải là một không gian tĩnh lặng tuyệt đối thì mới có thể nghe thấy tiếng cá đớp động như vậy. Từ ”đâu” có hai cách hiểu. Theo cách hiểu thứ nhất là sự phủ định hoàn toàn sự có mặt của con người, cũng không có âm thanh của tiếng cá, đó là sự chờ đợi trong vô vọng đến mức ôm cần tựa gối như bất động. Theo cách hiểu thứ hai là ”đâu đó” có âm thanh nhưng mơ hồ và xa vắng. Dù cách hiểu như thế nào thì đi câu cũng chỉ là cái cớ để thi nhân bộc lộ nỗi u hoài trong lòng người câu cá. Một luôn hồn luôn mở rộng để cảm nhận cảnh thu, tình thu, yêu nước thầm kín mà không kém sâu sắc. Ta cũng nhớ đến câu thơ của Nguyễn Du:

Xem thêm:  Giới thiệu về tác phẩm Một thứ quà của lúa non – Cốm của tác giả Thạch Lam

”Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu

Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”

Bức tranh thu của Nguyễn Khuyến cũng vậy, cũng mang nặng những nỗi niềm tâm sự, nỗi u hoài trước thời cuộc đổi thay. Cái se lạnh của mùa thu dường như đã ngấm vào tâm hồn của nhà thơ hay cái lạnh của lòng thi nhân đang lan tỏa ra cảnh vật vậy? Mặc dù ở chốn thôn quê thanh sơ, Nguyễn Khuyến vẫn luôn đau đáu một nỗi quan hoài thường trực, bởi ông là một người nặng lòng với quê hương, với đất nước.

Mỗi người nghệ sĩ khi viết văn, làm thơ là để thỏa mãn nhu cầu nối tiền mình với thế giới và sự vật xung quanh, để tâm hồn mình hòa nhịp với tâm hồn của mọi người. Như đọc một câu thơ hay là ” gặp gỡ một tâm hồn con người”. Chính nỗi u hoài của tác giả đã truyền một nguồn lực mãnh liệt trong tâm hồn mỗi người đọc, cũng làm nên giá trị cho tuyệt bút muôn đời, tạo nên sức sống lâu bền cho tác phẩm trong dòng thời gian của nền văn học Việt Nam.

Từ khóa tìm kiếm:

  • cảnh và tình trong bài thơ câu cá mùa thu

DMCA.com Protection Status