Những bài văn hay lớp 11

[Văn mẫu bất hủ] Phân tích nghệ thuật châm biếm của Vũ Trọng Phụng trong đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia

[Văn mẫu bất hủ] nghệ thuật châm biếm của Vũ Trọng Phụng trong đoạn trích

Dàn ý chi tiết

1. Mở bài.

  • tác giả: Vũ Trọng Phụng là nhà văn hiện thực phê phán xuất sắc của nền Việt Nam.
  • Ông được mệnh danh là ”ông vua phóng sự đất Bắc” bởi tài năng nghệ thuật của mình
  • Đoạn trích ”hạnh phúc của một tang gia” đã thể hiện rõ bút pháp châm biếm thật sắc sảo của Vũ Trọng Phụng.

2. Thân bài.

  • Ngay từ nhan đề đã gây ra những mâu thuẫn ”hạnh phúc của một tang gia” thật oái oăm và nghịch lí. Bởi lẽ ”hạnh phúc” là niềm vui của con người khi đạt được mục đích, thể hiện sự mãn nguyện. Còn ”tang gia” là những mất mát, đau thương khi phải đối diện với sinh li tử biệt không thể bù đặp được.
  • Vũ Trọng Phụng đã khắc họa ra những chân dung biếm họa, gây cười thật sắc xảo:

+ Hình ảnh cụ cố Hồng – người con trai của cụ cố tổ lại ung dung hưởng lạc.

+ Ông Văn Minh thì phân vân đăm đăm chiêu chiêu, vò đầu bứt tóc suy nghĩ xem phải xử lí với Xuân tóc đỏ ra sao.

+ Cô cháu gái là cô Tuyết có dịp để mặc bộ y phục ngây thơ, hở hang và khêu gợi, đến ông Phán mọc sừng, cậu Tú Tân..

  • Tất cả đều diễn ra trong cảnh đưa đám, cái chết kia là niềm hạnh phúc thật vô bờ bến không bỏ xót một ai.
  • Vũ Trọng Phụng quả là người thích đùa và rất biết đùa.
  • Lúc hạ huyệt, người ta nghe thấy tiếng khóc. Nhưng cũng chỉ là tiếng khóc nhằm thu hút sự chú ý của mọi người, không phải xuất phát từ trái tim, từ đáy lòng.
  • Tiếng cười của tác giả đã bật ra, rất tự nhiên từ những mâu thuẫn thật giả như thế này.

3. Kết bài.

  • Với nghệ thuật trào phúng bậc thầy, sử dụng có hiệu quả bút pháp tương phản, ngôn ngữ miêu tả sắc cạnh có giá trị biểu cảm cao.
  • Vận dụng bút pháp của điện ảnh quay gần đám ma, quay xa đám rước đã tạo nên một màn bi hài kịch.

phan tich nghe thuat cham biem trong hanh phuc cua mot tang gia - [Văn mẫu bất hủ] Phân tích nghệ thuật châm biếm của Vũ Trọng Phụng trong đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia

Phân tích nghệ thuật châm biếm trong đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia

Bài văn tham khảo

Vũ Trọng Phụng là nhà văn hiện thực phê phán xuất sắc của nền văn học Việt Nam. Ông được mệnh danh là ”ông vua phóng sự đất Bắc” bởi tài năng nghệ thuật của mình, thành công nhất ở phóng sự. Là người đã từng trải và chứng kiến bao cái lố lăng, đồi bại của xã hội thượng lưu lúc bấy giờ, tác giả đã viết nên tiểu thuyết ”số đỏ” và tiêu biểu hơn cả là đoạn trích ”hạnh phúc của một tang gia” đã thể hiện rõ bút pháp châm biếm thật sắc sảo của  Vũ Trọng Phụng.

Xem thêm:  Kết bài Trao Duyên ngữ văn 10 hay nhất

Tác phẩm được viết vào năm đầu của mặt trận dân chủ Đông Dương, là không khí đấu tranh sôi nổi, chế độ kiểm duyệt sách báo khắt khe tạm bãi bỏ, tạo được điều kiện cho các nahf văn công khai, phanh phui xã hội lố lăng, bịp bợm nửa tây nửa ta lúc bấy giờ. Nhà văn đã đã kích sâu cay xã hội tư sản thành thị chạy theo nhố nhăng đương thời, bao giá trị tốt đẹp bị xóa bỏ, chỉ còn lại những đạo đức giả, xã hội ”chó đểu”, ”khốn nạn”. Nghệ thuật trào phúng, suy cho cùng, là nghệ thuật phát hiện và diễn tả những cái bất thường, kì dị, chứa đựng trong nó mâu thuẫn trào phúng, cái bất thường để gây cười một cách sâu cay.

Ngay từ nhan đề đã gây ra những mâu thuẫn ”hạnh phúc của một tang gia” thật oái oăm và nghịch lí. Bởi lẽ ”hạnh phúc” là niềm vui của con người khi đạt được mục đích, thể hiện sự mãn nguyện. Còn ”tang gia” là những mất mát, đau thương khi người thân phải đối diện với sinh li tử biệt không thể bù đặp được. Vậy mà ”hạnh phúc” và ”tang gia” lại song hành gắn kết tạo sự bi hài, đáng suy ngẫm. Tác giả như dự báo một màn bi hài kịch sắp diễn ra với những pha cười ra nước mắt, châm biếm đầy sâu cay. Cả tang gia ai cũng hạnh phúc, vui sướng toát ra từ không khí bức tranh toàn cảnh của đám tang, những nhận xét, lời bình, lời kể hài hước của tác giả. Qua những từ ngữ, diễn đạt vô lí ”chết một cách bình tĩnh, cái chết kia làm cho nhiều người sung sướng lắm” hay ”tang gia ai cũng vui vẻ cả”, ”tưng bừng vui vẻ đi đưa giấy cáo phó, thuê kèn đám ma”. Với giọng văn châm biếm, mỉa mai, chua xót và hước hước với lối nói ngược, phép tương phản đối lập đã thâu tóm được thế thái nhân tình rất tàn nhẫn trong xã hội thượng lưu.

Vũ Trọng Phụng đã khắc họa ra những chân dung biếm họa, gây cười thật sắc sảo được tóm gọn qua câu nói ”Ba hôm sau ông cụ già chết thật” đó là nỗi mong chờ dồn nén bấy lâu nay. Đây là lúc tờ di chúc của cụ cố tổ tới lúc được thực hiện, cái gia tài kếch xù kia sẽ được chia cho con cháu, sẽ không còn là lí thuyết viển vông nữa…Hình ảnh cụ cố Hồng – người con trai của cụ cố tổ lại ung dung hưởng lạc, hút thuốc phiện đến điếu sáu mươi. Cụ ”nhắm nghiền mắt lại để mơ màng đến cái lúc cụ mặc đồ xô gai, lụ khụ chống gậy, vừa ho khạc vừa khóc mếu, để cho thiên hạ phải chỉ trỏ: – Úi kìa, con giai nhớn đã già đến thế kia kìa!”. Và ” cụ chắc cả mười phần rằng ai cũng phải ngợi khen một cái đám ma như thế, một cái gậy như thế…”. Đó là hình ảnh của một đứa con bất hiếu, không có tình thương, không có chút đau xót trước cái chết của người cha. Rồi đến người cháu đích tôn – ông Văn Minh thì phân vân đăm đăm chiêu chiêu, vò đầu bứt tóc suy nghĩ xem phải xử lí với Xuân tóc đỏ ra sao khi hắn cùng lúc có hai cái tội nhỏ với một cái ơn to. Đó vốn dĩ là bộ mặt ”hợp mốt” lúc đang tang gia, bằng nghệ thuật đối giữa hình tượng và bản chất, tác giả đã lật tẩy bản chất bất hiếu, giả dối, bất nhân của kẻ mang danh âu hóa. Đến cả bà Văn Minh cũng háo hức, mừng rỡ vì có dịp lăng xê những bộ mốt tang phục táo bạo nhất đến nỗi khiến cho kẻ chết cũng hưởng được ít hạnh phúc. Ông Phán mọc sừng, cháu rể ”quý hóa” sung sướng vì với sự giúp đỡ của Xuân tóc đỏ mà kế hoạch tận dụng sự hoang dâm tai tiếng của vợ ông làm vũ khí ”đào mỏ” đã thành công mĩ mãn không ngờ. Nhờ có cái chết ấy mà được cụ cố Hồng nói nhỏ vào tai rằng sẽ chia cho con gái và rể thêm một số tiền là vài nghìn đồng. Chính ông ta cũng ” không ngờ rằng giá trị đôi sừng hươu vô hình trên đầu ông ta mà lại to đến như thế ”. Đến cô cháu gái là cô Tuyết có dịp để mặc bộ y phục ngây thơ, hở hang và khêu gợi, là lúc để chứng minh với thên hạ rằng cô không hư hỏng, chưa đánh mất chữ trinh. Một người con gái hư hỏng và thật là giả dối. Đáng cười nhất là hình ảnh cậu Tú Tân vì nhờ cái chết kia mà sắp được dùng đến máy ảnh mới mua.

Xem thêm:  Phân tích bi kịch quyền làm người của Chí Phèo

Con cháu trong nhà mỗi người một niềm hạnh phúc. Đến ngay cả những người ngoài cũng được vui lây. Cảnh sát Min Đơ, Min Toa cũng nhờ cái chết vì được có đám thuê, đã trông nom rất hết lòng. Sư cụ Tăng Phú thì ”sung sướng và vênh váo ngồi trên một chiếc xe, vì sư cụ chắc rằng trong số thiên hạ đứng xem ở các phố, thế nào cũng có người nhận ra rằng sư cụ đã đánh đổ được Hội Phật Giáo…”. Đến các ”giai thanh gái lịch” nhờ có đám ma mà có để ”chim nhau, cười tình với nhau, bình phẩm nhau, chê bai nhau, ghen tuông nhau, hẹn hò nhau…”. Các quý ông tai to mặt lớn thì thi nhau khoe những bộ râu ria cùng những thứ huy chương như đang đi duyệt binh. Tất cả đều là sự giả tạo, thiếu văn hóa, vô đạo đức. Phải chăng đồng tiền đã tàn phá nhân cách, những giá trị đạo đức của con người? ‘’Đồng tiền là con đĩ của xã hội’’, chính tác giả đã phê phán, mỉa mai đau xót trước sự đồi bại của xã hội thượng lưu. Mượn đám ma để soi vào tâm địa con người, bản chất của cuộc đời. Bởi vậy tiếng cười của Vũ Trọng Phụng là tiếng cười ra nước mắt, tiếng cười của tư tưởng mang tầm cỡ.

Tất cả đều diễn ra trong cảnh đưa đám, cái chết kia là niềm hạnh phúc thật vô bờ bến không bỏ xót một ai. Vũ Trọng Phụng quả là người thích đùa và rất biết đùa. Trong đám ma ấy, nỗi buồn là giả còn niềm vui là thật. Trong khi đưa đám, người ta thường thấy những gương mặt buồn, nhưng là buồn những thứ khác. Ông Văn Minh đăm chiêu vì nghĩ đến việc thực hành cái ‘’ chúc thư kia’’. Còn cô Tuyết buồn vì ‘’không thấy bạn giai đâu cả’’. Các quý ông ‘’tai to mặt lớn’’ cảm động không phải vì nghe ‘’tiếng kèn Xuân nữ ai oán não nùng’’ mà vì trông thấy ‘’làn da trắng thập thò’’ trên cánh tay và trên ngực Tuyết,…

Xem thêm:  Bài số 5 lớp 11 đề 1: Đàn bà chớ kể Thúy Vân, Thúy Kiểu

 Tính phê phán, châm biếm sắc sảo còn được thể hiện qua nhiều hình thức đám tang ô hợp, hỗn loạn. Cảnh đưa đám với sự huyên náo và xô bồ. Điệp khúc đám cứ đi khiến cho những giá trị đạo đức dần băng hoại theo điệp khúc ấy. Quay cận cảnh quan sát những con người cụ thể với cử chỉ lén lút câu hỏi thì thầm. Đi trong sự lãng quên của người sống, cái bi của người chết, đám ma to ấy khiến cho thiên hạ tha hồ ngắm kĩ, nhìn cái giả dối bịp bợm lố bịch của đại gia đình bất hiếu, cái xã hội thượng lưu thiếu tình người. Sự vô không dừng lại mà nó kéo dài tưởng như vô tận, theo xác chết đến tận miệng huyệt.

Lúc hạ huyệt, người ta nghe thấy tiếng khóc. Nhưng cũng chỉ là tiếng khóc nhằm thu hút sự chú ý của mọi người, không phải xuất phát từ trái tim, từ đáy lòng. Cậu Tú Tân bắt bẻ mọi người phải cúi đầu thế này thế nọ, nhảy lên mộ khác như một đạo diễn mà bãi tha ma là sân khấu để diễn. Cụ cố Hồng đóng kịch thật giả dối với màn mếu máo khóc ngất đi. Ông Phán oặt người khóc mãi không thôi bằng âm thanh gây độc đáo ‘’ Hứt…hứt…hứt’’. Xuân tóc đỏ muốn bỏ quách tay ra thì chợt thấy ông Phán dúi tay nó một cái giấy bạc năm đồng gấp tư…Nó nắm tay cho khỏi có người nom thấy rồi đi tìm cụ Tăng Phú lạc trong đám ba trăm người đương buồn rầu và đau đớn về những điều sơ suất của khổ chủ’’. Tất cả cũng chỉ là hành động ngụy trang cho sự giả tạo trong giờ phút thiêng liêng.

Cái nhìn trào phúng sắc sảo của Vũ Trọng Phụng thường tìm đến các hình thức nghệ thuật tương xứng. Từ cách bố cục kết cấu đến cách sử dụng ngôn từ của ông đều đậm chất muối trào phúng. Cách kết hợp tả viễn cảnh với tả cận cảnh, tạo ra tình huống kịch tính và duy trì được độ căng cần thiết cho câu chuyện. Tiếng cười của tác giả đã bật ra, rất tự nhiên từ những mâu thuẫn thật giả như thế này.

Với nghệ thuật trào phúng bậc thầy, sử dụng có hiệu quả bút pháp tương phản, ngôn ngữ miêu tả sắc cạnh có giá trị biểu cảm cao. Vận dụng bút pháp của điện ảnh quay gần đám ma, quay xa đám rước đã tạo nên một màn bi hài kịch trong xã hội thượng lưu đểu giả này. Vũ Trọng Phụng đã lật tẩy phanh phui, bóc trần những giả dối ngay từ tâm địa hám dnah hám lợi của bọn người thượng lưu. Quả thực như những tuyên ngôn nghệ thuật của ông: ‘’ Các ông muốn tiểu thuyết cứ là tiểu thuyết. Tôi và các nhà văn cùng chí hướng như tôi muốn tiểu thuyết là sự thực ở đời’’. Ông vua phóng sự đất Bắc đã mang đến những giá trị lớn lao cho nền văn học  hiện thực Việt Nam.